W rozmowie z Mateuszem Malinowskim historyk Piotr Grzelczak opowiada o swojej najnowszej książce „Tam i z powrotem. Poznański Czerwiec 1956”, która ukaże się nakładem Wydawnictwa Miejskiego Posnania. Publikacja zbiera wybrane felietony autora publikowane od 2014 roku na łamach miesięcznika „IKS Kulturapoznan.pl”.
Od felietonu do książki
Grzelczak przyznaje, że selekcja materiału spośród około dwustu tekstów była jak podróż w czasie. „Analizując zawartość poszczególnych »IKS-ów« mogłem zorientować się, ile tematów udało mi się poruszyć i jak zmieniały się moje zainteresowania” – mówi. Książka zachowuje chronologiczny układ, a jej osią jest Poznański Czerwiec 1956. Dwie pozostałe części – „Materiał palny 1945–1955” i „Mała (de)stabilizacja 1956–1970” – pokazują drogę do i od tego przełomowego wydarzenia.
Nowe spojrzenie na historię
Autor podkreśla, że Czerwiec 1956 nie był odosobnionym incydentem, lecz konsekwencją narzuconego systemu. W książce znalazły się też niepublikowane wcześniej fragmenty, które w felietonach musiały być skracane ze względu na ograniczenia łamów. Teksty zostały uzupełnione o poprawki merytoryczne i aktualizacje, a całość wzbogacono o ponad dwieście fotografii.
Niewyjaśnione kwestie Czerwca
Grzelczak wskazuje, że wciąż istnieją obszary wymagające badań – m.in. obsada gmachu Wojewódzkiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Publicznego przy ul. Kochanowskiego oraz wydarzenia w siedzibie KW PZPR w dniach 27–29 czerwca 1956. Postuluje też stworzenie leksykonu uczestników Czerwca, co zaproponował dr Marcin Jurek. Niestety, dostęp do archiwów w Moskwie jest na razie niemożliwy.
Promocja i plany na przyszłość
Promocja książki odbędzie się 8 lipca 2026 roku o godzinie 17 w Muzeum Powstania Poznańskiego – Czerwiec 1956. Wstęp jest wolny. Grzelczak nie wyklucza kolejnych tomów – np. poświęconych powstaniu wielkopolskiemu czy latom 80. w Poznaniu. „Trudno dziś wyrokować, co z tego będzie, ale zaczynam się rozglądać za kolejną tolkienowską metaforą” – żartuje.
Źródło: Poznań – Infoteka
