Po latach nieobecności na terenie poznańskiej Cytadeli ponownie można oglądać rzeźbę Nike. Dzieło profesora Bazylego Wojtowicza – rzeźbiarza, pedagoga i wieloletniego wykładowcy poznańskiej uczelni artystycznej, znanego również jako autor pomnika Adama Mickiewicza w Poznaniu – powstało w 1970 roku. Przedstawia mitologiczną boginię zwycięstwa z uniesionymi rękami i niewielkimi skrzydłami.
Historia i kontekst
Pierwotna wersja rzeźby, wykonana ze sztucznego kamienia, z czasem uległa zniszczeniu i została usunięta. Dziś Nike wraca na Cytadelę jako odlew z brązu, wykonany na podstawie zachowanego modelu. Można ją podziwiać w Ogrodzie Daliowym, który powstał w 2025 roku w ramach Poznańskiego Budżetu Obywatelskiego.
Rzeźba stanęła po prawej stronie Dzwonu Pokoju, tworząc wraz z nim i rzeźbą „Braterstwo broni” charakterystyczną kompozycję przestrzenną. Przez dziesięciolecia była stałym elementem tej części Cytadeli i wpisała się w parkowy krajobraz.
Sztuka na Cytadeli
Park rzeźby na Cytadeli zaczął powstawać pod koniec lat 60. XX wieku. Większość historycznych prac związana jest z Poznańskimi Spotkaniami Rzeźbiarskimi, organizowanymi w latach 1968–1971. Uczestniczyli w nich artyści z różnych części Polski, a także z zagranicy. Ich prace miały zostać wpisane w krajobraz powstającego parku i udostępnione mieszkańcom poza tradycyjnymi przestrzeniami wystawienniczymi.
Wiele rzeźb wykonano z dostępnych wówczas materiałów, m.in. betonu, cementu, sztucznego kamienia i metalu. Zastosowane materiały i technologie nie zawsze zapewniały dziełom odpowiednią trwałość, dlatego po kilkudziesięciu latach część realizacji wymaga konserwacji, rekonstrukcji lub odtworzenia w materiale bardziej odpornym na działanie czynników atmosferycznych.
Przed Nike, w 2021 roku, udało się odtworzyć w brązie także rzeźbę „Mewy” Jerzego Sobocińskiego. Można ją podziwiać w Ogrodzie Wodnym. Na Cytadeli cały czas powstają instalacje artystyczne. Najbardziej znanym dziełem sztuki współczesnej w tym miejscu są „Nierozpoznani” Magdaleny Abakanowicz. Zespół rzeźb plenerowych powstał w 2002 roku z okazji 750-lecia lokacji Poznania. Tworzy ją 112 ponad dwumetrowych, żeliwnych postaci pozbawionych głów, ustawionych w grupie przypominającej wspólny pochód.
Źródło: Poznań – Infoteka
